Thị trường · ✦ AI tổng hợp
Canada công bố chiến lược AI quốc gia, Berkeley cảnh báo hệ lụy giáo dục
Canada ra mắt chiến lược “AI for All” với mục tiêu tạo 250,000 việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong 5 năm tới. Tuy nhiên, dữ liệu từ UC Berkeley cho thấy tỷ lệ trượt môn khoa học máy tính tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về việc sinh viên phụ thuộc quá mức vào AI.
Canada đặt cược lớn vào chiến lược AI quốc gia
Canada ngày 4/6 công bố chiến lược trí tuệ nhân tạo quốc gia mới mang tên “AI for All”, với tham vọng đưa AI trở thành động lực tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới. Thủ tướng Mark Carney giới thiệu kế hoạch tại Toronto cùng Bộ trưởng AI Evan Solomon.
Theo thông cáo chính thức, chiến lược này đặt mục tiêu tạo thêm tới 200 tỷ USD tăng trưởng kinh tế và 250,000 việc làm mới trong vòng 5 năm. Chính phủ Canada cũng kỳ vọng nâng tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng AI từ mức chỉ hơn 12% hiện nay lên 60% vào năm 2034.
Ông Carney cho biết câu hỏi trọng tâm không còn là AI có xuất hiện hay không, mà là công nghệ này sẽ “cải thiện đời sống của tất cả người dân Canada hay chỉ mang lại lợi ích cho một nhóm nhỏ”. Theo ông, đây là lý do Canada cần một chiến lược AI tham vọng hơn, được xây dựng trên các giá trị về trách nhiệm và khả năng tiếp cận rộng rãi.
Từ chiến lược năm 2017 đến “AI for All”
Kế hoạch mới kế thừa Pan-Canadian AI Strategy được Canada triển khai năm 2017, vốn được xem là một trong những chiến lược AI quốc gia đầu tiên trên thế giới. Chương trình trước đó đã góp phần hình thành và phát triển các viện nghiên cứu như Vector Institute, Mila và Amii.
Trong chiến lược mới, Canada đặt trọng tâm vào phổ cập kỹ năng AI. Chính phủ cam kết cung cấp chương trình nâng cao hiểu biết về AI miễn phí cho 1 triệu sinh viên sau trung học, đồng thời phát triển các tác nhân AI đáng tin cậy phục vụ từng người học.
Tuy nhiên, tham vọng này xuất hiện trong bối cảnh ngày càng có nhiều tranh luận về tác động hai mặt của AI đối với giáo dục, lao động và năng suất. Một ví dụ đáng chú ý đến từ UC Berkeley, nơi các giảng viên cho rằng việc sinh viên lạm dụng AI đang làm suy yếu nền tảng học thuật.
UC Berkeley ghi nhận tỷ lệ trượt tăng mạnh
Tại UC Berkeley, dữ liệu từ Berkeleytime cho thấy 35.3% sinh viên lớp Computer Science 10 trượt trong kỳ mùa xuân 2026, tăng mạnh so với mức dưới 10% trong các năm trước. Khoa kỳ vọng tỷ lệ trượt thông thường chỉ quanh mức 7%.
Giảng viên Dan Garcia cho rằng mức tăng này có liên quan đến tình trạng gian lận được hỗ trợ bởi AI. Gần 30 sinh viên bị phát hiện sử dụng large language models (LLMs) trong các bài kiểm tra làm tại nhà.
Một số giảng viên cảnh báo vấn đề không chỉ nằm ở hành vi vi phạm quy chế. Theo họ, tỷ lệ trượt tăng có thể phản ánh sự suy giảm về kiến thức nền tảng khi sinh viên dựa quá nhiều vào công cụ AI. Garcia cho biết giờ tư vấn của ông, vốn từng rất đông sinh viên, nay thường vắng hơn đáng kể.
Nhà phân tích thị trường tài chính Hedgie dẫn một trường hợp trong đó sinh viên từng học lớp đại số tuyến tính có chính sách “mở AI” cho bài tập và kiểm tra, nhưng sau đó không thể thực hiện các phép toán cơ bản trong khóa học tiếp theo.
Thị trường lao động chịu sức ép từ hai phía
Diễn biến tại Berkeley diễn ra cùng lúc thị trường lao động chứng kiến làn sóng tái cấu trúc liên quan đến AI. Theo công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas, số vụ cắt giảm việc làm tại Mỹ có nhắc đến AI đạt 38,579 trong tháng 5, chiếm khoảng 40% tổng số đợt cắt giảm và là lý do hàng đầu trong tháng thứ ba liên tiếp.
Tính từ đầu năm 2026, AI được nêu là nguyên nhân trong 87,714 vị trí bị cắt giảm, vượt xa mức 54,836 của cả năm 2025. Tuy vậy, một số ý kiến cho rằng việc gắn nhãn “AI” có thể được doanh nghiệp sử dụng như cách giải thích cho các đợt cắt giảm chi phí thông thường.
Trong ngành công nghệ, nhiều lao động có kỹ năng đang tìm cơ hội ở các lĩnh vực khác khi doanh nghiệp tái cấu trúc quanh tự động hóa. Một số công ty, bao gồm Block, đã xác nhận cắt giảm nhân sự có liên quan đến AI. Cùng lúc, các định chế tài chính tại Phố Wall mở thêm những vị trí ổn định trong mảng tài sản số, tạo lối đi mới cho một phần nhân sự bị ảnh hưởng.
Bài kiểm tra đầu tiên cho Canada
Chiến lược “AI for All” đặt Canada trước một bài toán khó: phát triển kỹ năng đủ nhanh để bắt kịp tốc độ AI thay đổi thị trường lao động và giáo dục. Trong những tháng tới, các chính sách đi kèm cùng xu hướng tái cấu trúc việc làm do AI thúc đẩy sẽ là phép thử đầu tiên cho tham vọng này.
/ Bài viết liên quan
Coinbase muốn trở thành sàn 'tất cả trong một' tại Canada nhưng cần khung pháp lý rõ ràng hơn
CEO mới của Coinbase Canada, Eric Richmond, cho rằng cần có quy định pháp lý vĩnh viễn thay vì các miễn trừ tạm thời để công ty có thể mở rộng sang phái sinh, tài sản token hóa và DeFi tại thị trường Canada. Coinbase đang nhắm đến mục tiêu trở thành sàn giao dịch toàn diện tại quốc gia này.
Căng thẳng Mỹ-Iran leo thang: Thị trường tài chính toàn cầu đối mặt rủi ro mới
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng sau vụ tấn công tên lửa tại Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn lưu thông dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Diễn biến địa chính trị này tạo ra áp lực lên sự ổn định của thị trường tài chính và tài sản số toàn cầu.
Iran tấn công tên lửa vào căn cứ Mỹ giữa lúc đàm phán ngừng bắn có tiến triển
Iran vừa phát động cuộc tấn công tên lửa nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ, diễn ra ngay trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao ngừng bắn khu vực đang có dấu hiệu khả quan. Sự kiện này được nhận định có thể làm gia tăng căng thẳng quân sự và tác động đến cách thị trường toàn cầu đánh giá rủi ro xung đột địa chính trị.
Haseeb Qureshi cảnh báo VC crypto có thể biến mất vào năm 2030
Haseeb Qureshi, quản lý điều hành tại Dragonfly, cảnh báo rằng quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) trong lĩnh vực crypto có thể mất đi vị thế thống trị khi các nền tảng lớn ngày càng thu hút nhiều người dùng và thanh khoản hơn. Dữ liệu từ Cryptorank cho thấy số lượng nhà đầu tư tích cực trong ngành đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2020.