Elon Musk sẽ nộp bao nhiêu thuế nếu các dự luật đánh thuế tài sản được thông qua?

Elon Musk và khối tài sản gần như không bị đánh thuế

Elon Musk chính thức trở thành tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên trong lịch sử vào ngày 12/6/2026, khi SpaceX niêm yết trên Nasdaq. Sau đợt bán tháo công nghệ kéo cổ phiếu SpaceX giảm 24% so với đỉnh ngày 16/6, Forbes định giá tài sản của ông ở mức khoảng 945 tỷ USD tính đến ngày 26/6. Vị trí thứ hai thuộc về Larry Page với gần 281,6 tỷ USD — khoảng cách còn rất xa.

Điểm mấu chốt của câu chuyện thuế nằm ở cấu trúc tài sản: mức lương cơ bản của Musk tại SpaceX chỉ là 54.080 USD/năm, không thay đổi từ năm 2019, trong khi ông sở hữu khoảng 4,76 tỷ cổ phiếu SpaceX, được định giá khoảng 728,3 tỷ USD ở mức giá gần đây. Ông cũng nắm giữ khoảng 11% cổ phần Tesla cùng các khoản đầu tư vào Neuralink và The Boring Company.

Luật thuế Mỹ hiện hành chỉ đánh thuế lãi vốn khi tài sản được bán. ProPublica từng công bố rằng Musk chỉ nộp 455 triệu USD trên 1,52 tỷ USD thu nhập trong giai đoạn 2014–2018, thậm chí không nộp thuế thu nhập liên bang năm 2018. Tỷ lệ thuế thực tế của ông, tính trên mức tăng trưởng tài sản, được ProPublica ước tính gần 3%.

Làn sóng dự luật đánh thuế lãi vốn chưa thực hiện

Mô hình "mua, vay, để lại" (buy, borrow, die) — tức là vay tiền dùng cổ phiếu làm tài sản thế chấp thay vì bán cổ phiếu — đang bị nhắm đến bởi nhiều nhà lập pháp trên toàn cầu.

Tại Hàn Quốc, tuần qua, các nghị sĩ và nhóm lao động đề xuất gộp lãi vốn chưa thực hiện từ cổ phiếu và bất động sản vào thu nhập chịu thuế. Thị trường chứng khoán Seoul phản ứng tiêu cực ngay lập tức với phiên bán tháo mạnh.

Tại Hà Lan, Hạ viện đã thông qua Đạo luật Box 3 Actual Return vào ngày 12/2, đánh thuế cổ phiếu, trái phiếu và crypto ở mức 36% cố định trên lãi vốn hàng năm, dự kiến có hiệu lực từ 2028. Tuy nhiên, phản ứng dữ dội từ dư luận buộc Bộ trưởng Tài chính phải tuyên bố cần sửa đổi.

Tại Mỹ, Thượng nghị sĩ Ron Wyden đề xuất Billionaires Income Tax, đánh thuế lãi vốn chưa thực hiện hàng năm theo giá thị trường với mức thuế 23,8% (gồm 20% thuế lãi vốn dài hạn và 3,8% thuế thu nhập đầu tư ròng). Dự luật có hơn 20 đồng bảo trợ và lần đầu tiên có phiên bản song hành tại cả Thượng viện lẫn Hạ viện.

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren tái đề xuất Ultra-Millionaire Tax Act vào tháng 3, áp thuế 2%/năm trên tài sản ròng vượt 50 triệu USD và 3% trên phần vượt 1 tỷ USD. Ngoài ra, cử tri California sẽ bỏ phiếu về California Billionaire Tax Act — đánh thuế 5% một lần trên tài sản ròng vượt 1 tỷ USD — vào tháng 11 năm nay, dù liên minh vận động cho hay sẵn sàng chấp nhận mức 2% như một thỏa hiệp.

Musk sẽ nộp bao nhiêu theo từng kịch bản?

Theo phân tích của BeInCrypto dựa trên các đề xuất hiện hành, các con số ước tính như sau:

• Dự luật Warren: khoảng 28,3 tỷ USD/năm dựa trên tài sản ~945 tỷ USD.
• Dự luật Wyden: năm đầu tiên ước tính ~220 tỷ USD (được phép chia 5 năm để nộp) do phải tính toàn bộ lãi vốn tích lũy; các năm sau chỉ tính lãi mới phát sinh.
• Đề xuất California (5%): khoảng 47 tỷ USD một lần; phương án thỏa hiệp 2% tương đương ~19 tỷ USD.

Cần lưu ý rằng Musk hiện cư trú tại Texas — không có thuế thu nhập tiểu bang — và không có dự luật nào trong số này đã trở thành luật. Các con số nêu trên là giả định thuần túy nhằm minh họa quy mô tác động của từng chính sách.

Bối cảnh rộng hơn

Để dễ hình dung, Chương trình Lương thực Thế giới của LHQ ước tính cần khoảng 93 tỷ USD/năm để xóa nạn đói toàn cầu vào 2030; toàn bộ kế hoạch 2026 nuôi 110 triệu người tốn 13 tỷ USD. Theo nhà phân tích của BeInCrypto, riêng khoản thuế ước tính từ tài sản của Musk theo đề xuất Warren đã có thể bao phủ hơn gấp đôi ngân sách hàng năm đó.