Gián điệp bị cáo buộc nhận 1.379 USD tiền crypto để cung cấp bí mật cho Iran

Người Mỹ đầu tiên bị truy tố trong làn sóng gián điệp tại Israel

Ngày thứ Sáu, các công tố viên Israel đã truy tố Eli Lavon, công dân Mỹ 21 tuổi, với cáo buộc hoạt động gián điệp cho tình báo Iran đổi lấy khoảng 1.379 USD thanh toán bằng tiền crypto. Đây được cho là người Mỹ đầu tiên bị truy tố trong làn sóng gián điệp tại Israel, với tổng số ít nhất 60 bị cáo kể từ năm 2023.

Theo cáo trạng, Lavon đã phản hồi một tin tuyển dụng trên Telegram vào tháng 11/2025 trong lúc thăm gia đình tại Mỹ. Sau khi trở về Israel, anh ta nhận các nhiệm vụ từ một người điều phối được cho là làm việc cho tình báo Iran — bao gồm việc quay phim một tòa nhà bỏ hoang và một cửa hàng tạp hóa ở Jerusalem, cũng như để lại các vật phẩm chứa thông tin tại các địa điểm bí mật, trong đó có một USB bọc trong tờ tiền 50 shekel.

Tiền thù lao được chuyển theo từng đợt nhỏ: ban đầu vài trăm đô la, sau đó thêm khoảng 518 USD từ một người điều phối thứ hai. Tuy nhiên, giá trị tình báo thu được không nhỏ — nhiều địa điểm bị các đối tượng trong làn sóng gián điệp này quay phim đã sau đó trúng tên lửa Iran.

Lavon bị bắt ngày 9/6 và đang đối mặt với hai tội danh liên lạc với tình báo nước ngoài và 14 tội danh truyền thông tin cho kẻ thù. Theo bà Ronit Shentzer Yaakobi của Văn phòng Công tố Jerusalem, vụ truy tố "minh họa cách các cơ quan tình báo nước ngoài cố gắng khai thác lĩnh vực kỹ thuật số để xác định, tuyển dụng và điều phối cá nhân từ bên trong Israel".

Mô hình 'gig economy' trong hoạt động gián điệp và phá hoại

Các nhà nghiên cứu nhận định mô hình này phản ánh chiến tranh lai (hybrid warfare): nhiệm vụ được giao qua ứng dụng tiêu dùng phổ thông, thanh toán theo từng đầu việc, và các đối tượng tuyển dụng không biết gì về bức tranh tổng thể của chiến dịch. Ranh giới giữa lực lượng nhà nước và các cá nhân bị mua chuộc trở nên mờ nhạt, gây khó khăn cho điều tra.

Mô hình tương tự cũng xuất hiện tại châu Âu. Nhóm HAYI, lộ diện trực tuyến vào tháng 3/2025, đã nhận trách nhiệm về 17 vụ phóng hỏa và phá hoại tại bảy quốc gia châu Âu. Các nhà phân tích nhận định đây có thể là "mặt trận dàn dựng" do các tổ chức liên kết với Iran điều hành. Cảnh sát Anh đã bắt giữ ít nhất 28 người liên quan đến các vụ tấn công ở London.

Thách thức với hệ thống giám sát blockchain

Về góc độ tài chính, OFAC ngày 1/7 vừa qua đã trừng phạt 134 ví liên quan đến ISIS-K, với tổng dòng tiền ước tính khoảng 1,4 triệu USD kể từ năm 2023. Tether cũng đã đóng băng 131 ví nằm trong danh sách trừng phạt chỉ trong một ngày.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, mức thanh toán nhỏ lẻ như trường hợp của Lavon — chỉ khoảng 500 USD mỗi lần — tạo ra rất ít tín hiệu đủ để hệ thống giám sát blockchain phát hiện. Các công cụ truy vết on-chain hiện được xây dựng chủ yếu để theo dõi dòng tiền lớn, và khả năng thích nghi với các giao dịch vi mô vẫn còn là câu hỏi bỏ ngỏ mà các nhà lập pháp Mỹ chưa có giải pháp rõ ràng trong các cuộc tranh luận về lỗ hổng tài chính bất hợp pháp.