Goldman Sachs cảnh báo Đông Nam Á đối mặt cú sốc nguồn cung thực phẩm

Goldman Sachs cảnh báo cú sốc thực phẩm kép tại Đông Nam Á

Goldman Sachs vừa phát đi cảnh báo rằng Đông Nam Á đang đứng trước nguy cơ chịu đựng cú sốc nguồn cung thực phẩm kép, khi áp lực từ xung đột Trung Đông hội tụ cùng mối đe dọa từ một đợt El Niño mạnh dự kiến xuất hiện vào cuối năm 2026.

Theo ước tính của ngân hàng đầu tư này, sự kết hợp của các yếu tố trên có thể đẩy lạm phát thực phẩm khu vực tăng thêm trung bình 1 điểm phần trăm sau sáu tháng, leo lên mức 2,1 điểm phần trăm sau một năm trước khi hạ nhiệt. Goldman Sachs nhấn mạnh các con số này phản ánh áp lực bổ sung so với xu hướng thông thường, chứ không phải là dự báo lạm phát toàn diện.

Vì sao rủi ro cú sốc thực phẩm đang gia tăng?

Nguyên nhân đầu tiên xuất phát từ xung đột Trung Đông, vốn đã đẩy giá dầu tăng cao và làm gián đoạn nguồn cung phân bón. Năng lượng đóng vai trò then chốt trong cả chi phí sản xuất nông nghiệp lẫn vận chuyển thực phẩm. Goldman Sachs ghi nhận cú sốc giá dầu đã "phản ánh rõ trong các nhóm CPI nhạy cảm với nhiên liệu", trong khi giá phân bón leo thang sẽ tiếp tục bóp nghẹt chi phí đầu vào của người nông dân. Theo ngân hàng này, sự kết hợp đó buộc các chính phủ trong khu vực phải đối mặt với bài toán khó giữa ưu tiên lương thực hay nhiên liệu.

Yếu tố thứ hai là mối đe dọa El Niño. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) ước tính xác suất xảy ra El Niño trong giai đoạn tháng 6 đến tháng 8 năm 2026 lên tới 80%, và con số này tiếp tục tăng cao hơn, duy trì ở mức gần hoặc trên 90% ít nhất đến tháng 11. Goldman Sachs nhận định: "Một đợt El Niño mạnh tiềm tàng vào cuối năm 2026 có thể tạo ra thêm một cú sốc nguồn cung thực phẩm đúng thời điểm áp lực từ dầu và phân bón đang thẩm thấu qua chuỗi cung ứng thực phẩm."

Các quốc gia chịu rủi ro cao nhất

Goldman Sachs xác định Singapore và Philippines là hai nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất trước các cú sốc giá thực phẩm toàn cầu, do phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu. Malaysia và Indonesia có phần được bảo vệ nhờ ngành dầu cọ, nhưng nếu loại trừ lĩnh vực này, cả hai đều trở thành nước nhập khẩu thực phẩm ròng.

Thái Lan nhập khẩu hơn 90% lượng phân bón tiêu thụ, khiến nước này đặc biệt nhạy cảm với biến động giá đầu vào nông nghiệp toàn cầu. Ngoài khu vực, Ấn Độ cũng đối mặt với lượng mưa mùa yếu hơn, có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu đường của nước này.

Vẫn còn yếu tố đệm

Tuy nhiên, không phải tất cả các chuyên gia đều nhìn nhận tình huống này là một cuộc khủng hoảng. Theo nhà kinh tế học Shirley Mustafa của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), lượng dự trữ toàn cầu và các vụ mùa lúa gạo, ngũ cốc hiện tại vẫn có thể đóng vai trò là lớp đệm quan trọng giúp giảm nhẹ tác động.

Dù vậy, cảnh báo từ Goldman Sachs vẫn phản ánh mức độ phức tạp và tính liên kết ngày càng cao của các rủi ro địa chính trị, khí hậu và chuỗi cung ứng đối với an ninh lương thực khu vực.