Hơn 1/3 nhà tâm lý có bệnh nhân sử dụng AI như chuyên gia sức khỏe tâm thần – Khảo sát APA

Khảo sát APA: AI ngày càng phổ biến trong các phiên trị liệu tâm lý

Một khảo sát mới được thực hiện bởi Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) đã phát hiện ra rằng hơn một phần ba các nhà tâm lý học lâm sàng hiện có bệnh nhân sử dụng trợ lý AI như một chuyên gia sức khỏe tâm thần bổ sung trong quá trình điều trị.

Cụ thể, khảo sát được thực hiện vào năm 2024 với sự tham gia của hơn hai nghìn nhà tâm lý học. Kết quả cho thấy khoảng 36% các nhà tâm lý đã ghi nhận bệnh nhân của họ mang theo nội dung từ các cuộc trò chuyện với chatbot hoặc ứng dụng trợ lý AI vào các buổi trị liệu.

Bệnh nhân sử dụng AI như thế nào?

Theo các nhà tâm lý tham gia khảo sát, bệnh nhân sử dụng AI cho nhiều mục đích khác nhau, bao gồm:

• Ghi nhật ký cảm xúc: Nhiều bệnh nhân sử dụng chatbot AI để theo dõi và ghi lại cảm xúc hàng ngày.
• Trò chuyện 24/7: AI được dùng như một kênh hỗ trợ tâm lý ngoài giờ, giúp bệnh nhân giải tỏa căng thẳng bất kể thời gian nào.
• Tự tìm hiểu triệu chứng: Một số bệnh nhân nhờ AI phân tích và giải thích các triệu chứng tâm lý mà họ đang trải qua.
• Lập kế hoạch hành động: Bệnh nhân sử dụng AI để xây dựng các bài tập tự cải thiện tinh thần.

Cảnh báo từ giới chuyên gia lâm sàng

Bất chấp sự phổ biến ngày càng tăng của AI trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, các nhà tâm lý học lâm sàng đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về những rủi ro tiềm ẩn.

Theo phân tích của các chuyên gia, công nghệ AI có thể:

• Củng cố ảo giác (delusions): Đối với bệnh nhân mắc các triệu chứng loạn thần, AI có thể vô tình xác nhận và củng cố những quan điểm sai lệch thay vì giúp họ nhận diện thực tế.
• Thiếu khả năng chẩn đoán chuyên sâu: AI không có năng lực đánh giá tâm lý toàn diện như một chuyên gia được đào tạo bài bản.
• Tạo ra sự phụ thuộc không lành mạnh: Bệnh nhân có thể dần phụ thuộc vào AI thay vì tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn thực sự.
• Thiếu kiểm soát chất lượng nội dung: Các phản hồi từ AI có thể không chính xác hoặc gây hại nếu không được giám sát bởi chuyên gia.

Xu hướng AI trong chăm sóc sức khỏe tâm thần

Khảo sát của APA diễn ra trong bối cảnh sự bùng nổ của các ứng dụng AI chăm sóc sức khỏe tâm thần. Các nền tảng như chatbot tâm lý, ứng dụng thiền định có AI cá nhân hóa, và công cụ phân tích cảm xúc đang thu hút hàng triệu người dùng trên toàn cầu.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhấn mạnh rằng AI không thể thay thế vai trò của nhà tâm lý học lâm sàng. Công nghệ có thể đóng vai trò hỗ trợ, nhưng quá trình điều trị tâm lý đòi hỏi sự kết nối con người, khả năng phân tích bối cảnh cá nhân và xử lý các vấn đề phức tạp mà không một thuật toán nào có thể đảm nhiệm hoàn toàn.

APA khuyến nghị các nhà tâm lý thảo luận cởi mở với bệnh nhân về việc sử dụng AI, đồng thời hướng dẫn họ cách phân biệt giữa hỗ trợ AI và can thiệp chuyên môn thực sự.