Khảo sát: Người Mỹ lo mất việc vì AI, nhưng kỳ vọng công nghệ chữa được ung thư

Khảo sát quy mô lớn của Anthropic

Theo khảo sát trên 51.993 người Mỹ do Anthropic thực hiện cuối năm 2025 trong khuôn khổ nghiên cứu Anthropic Public Record, nỗi lo mất việc chiếm vị trí dẫn đầu với 64%, vượt qua mọi lo ngại khác về AI tại mọi bang.

Mức lo ngại dao động từ 71% tại Iowa đến 57% tại Mississippi. Đảng Dân chủ ghi nhận 67% lo ngại, trong khi Đảng Cộng hòa là 62%.

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự chênh lệch đáng kể theo trình độ học vấn: "Người Mỹ có bằng sau đại học lo mất việc nhiều hơn gần 10 điểm phần trăm so với những người chỉ tốt nghiệp trung học hoặc thấp hơn."

Đáng chú ý, nhóm sử dụng AI trong công việc hằng ngày chỉ lo ngại ở mức 54%, thấp hơn đáng kể so với 70% ở nhóm không sử dụng AI.

Những lo ngại khác và niềm tin thể chế

Đứng thứ hai sau lo ngại mất việc là sự phụ thuộc nhận thức (56%), tiếp đến là thông tin sai lệch (52%).

Chỉ 15% người Mỹ tin tưởng các công ty AI có thể định hướng công nghệ đúng đắn — mức thấp nhất trong số các tổ chức được khảo sát, thấp hơn cả chính phủ liên bang (20%), chính quyền địa phương (19%) và các tổ chức quốc tế (20%), và xa dưới các chuyên gia độc lập (43%).

Áp lực sa thải và quan điểm tỷ phú

Lo ngại này không chỉ mang tính trừu tượng. Theo dữ liệu từ Bảng theo dõi việc làm Challenger, AI đã thúc đẩy 38.579 ca cắt giảm nhân sự tại Mỹ trong tháng 5, chiếm khoảng 40% tổng số của tháng đó. Tính đến năm 2026, các nhà tuyển dụng đã gắn 87.714 ca cắt giảm với AI, con số này đã vượt tổng 54.836 ca của toàn bộ năm 2025.

Áp lực cũng lan đến Washington khi các thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Bernie Sanders kêu gọi Quốc hội bảo vệ người lao động.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos bác bỏ quan điểm mất việc, dự đoán AI sẽ tạo ra tình trạng thiếu hụt lao động. Ông Bezos đưa ra nhận định này trong bối cảnh startup AI Prometheus của mình vừa huy động được 12 tỷ USD ở mức định giá 41 tỷ USD.

Kỳ vọng của người Mỹ: Chữa bệnh và giám sát

Ở chiều ngược lại, 48% người Mỹ đặt việc chữa các bệnh như ung thư hoặc Alzheimer vào ba ưu tiên hàng đầu cho AI. Hỗ trợ người khuyết tật đứng thứ hai với 36%.

Mức ủng hộ giám sát chính phủ rất cao: 71% muốn chính phủ tham gia vào AI, bao gồm 79% đảng viên Dân chủ và 68% đảng viên Cộng hòa.

Khi được hỏi về cách đảm bảo AI phát triển vì lợi ích nhân loại, 47% ủng hộ buộc các công ty chịu trách nhiệm pháp lý về thiệt hại, trong khi 44% muốn ưu tiên an toàn hơn tăng trưởng.

Bức tranh tổng thể

Anthropic dự kiến tiếp tục thực hiện khảo sát Anthropic Public Record khi việc áp dụng AI ngày càng sâu rộng. Kết quả ban đầu cho thấy công chúng kỳ vọng nhiều bước đột phá, nhưng vẫn hoài nghi về các công ty đang xây dựng công nghệ này.