Matter Labs giới thiệu ZK Stack để xây dựng ZK Chain tùy chỉnh

Matter Labs công bố ZK Stack

Matter Labs, đội ngũ đứng sau zkSync Era, đã giới thiệu ZK Stack, một framework mô-đun và mã nguồn mở dành cho việc xây dựng các blockchain sử dụng công nghệ zero-knowledge, được gọi là ZK Chain. Theo công bố, ZK Stack được thiết kế để hỗ trợ các mạng L2 và L3 tùy chỉnh, dựa trên mã nguồn của zkSync Era.

Động thái này nối tiếp bản dự thảo ZK Credo, tài liệu nêu các nguyên tắc mà Matter Labs cho rằng cần thiết để công nghệ ZK đóng vai trò nền tảng cho “Internet of Value”. Với ZK Stack, công ty muốn cung cấp một bộ công cụ cho cộng đồng phát triển các chuỗi có khả năng mở rộng, tùy biến và kết nối với nhau mà không phụ thuộc vào mô hình cầu nối truyền thống.

Các đặc điểm chính của ZK Stack

Theo Matter Labs, ZK Stack được phát hành theo giấy phép mã nguồn mở MIT/Apache, cho phép cộng đồng sử dụng và đóng góp miễn phí. Framework này tập trung vào một số đặc điểm chính: mô-đun, có thể tùy chỉnh, khả năng kết nối, và chủ quyền chuỗi.

Các ZK Chain được xây dựng bằng ZK Stack có thể tùy biến nhiều thành phần, từ lựa chọn sequencer, mô hình data availability cho đến tokenomics. Matter Labs cho biết các chuỗi này có thể vận hành độc lập, trong khi vẫn dựa vào Ethereum L1 để đảm bảo tính sống còn và bảo mật ở lớp nền tảng.

Một điểm đáng chú ý là mạng lưới Hyperbridges, được mô tả là cơ chế giúp các ZK Chain kết nối với nhau theo cách trustless, nhanh và chi phí thấp. Theo Matter Labs, tài sản có thể được chuyển giữa các ZK Chain trong vài phút, còn smart contract có thể tương tác bất đồng bộ giữa các chuỗi.

ZK Chain hướng đến ai?

Matter Labs nhấn mạnh ZK Stack không nhất thiết phù hợp với mọi dự án. Với các dapp DeFi phổ thông hoặc dự án NFT, việc triển khai trực tiếp trên một ZK Chain hiện có như zkSync Era có thể đơn giản hơn, đồng thời tận dụng khả năng tương tác đồng bộ với các giao thức khác trong cùng hệ sinh thái.

Tuy nhiên, ZK Stack có thể phù hợp với các nhóm cần một chuỗi riêng có mức độ tùy chỉnh cao. Ví dụ được Matter Labs đề cập gồm game hoặc mạng xã hội cần sequencer nhẹ, appchain cho sàn giao dịch ưu tiên độ trễ thấp, doanh nghiệp hoặc ngân hàng muốn vận hành chuỗi riêng nhưng vẫn kết nối với hệ sinh thái rộng hơn, hoặc các dự án muốn gắn mô hình hoạt động chặt chẽ với token riêng.

Tầm nhìn về hyperscalability

Một trong những luận điểm trung tâm của Matter Labs là hyperscalability, tức khả năng mở rộng quy mô mà không làm phân mảnh thanh khoản. ZK Stack được định vị như một kiến trúc cho phép nhiều ZK Chain độc lập cùng tồn tại trong một mạng lưới thanh khoản thống nhất.

Theo công bố, hệ sinh thái này sẽ dựa trên shared provers và cơ chế mở rộng dạng fractal scaling. Các ZK Chain có thể duy trì tính chủ quyền, đồng thời vẫn kết nối với nhau thông qua Hyperbridges. Matter Labs cũng cho rằng các chuỗi có thể rời hệ sinh thái hoặc tham gia hệ sinh thái khác trong tương lai mà vẫn giữ quyền kiểm soát đối với tài sản và cấu trúc vận hành của mình.

Các lợi thế công nghệ được Matter Labs nhấn mạnh

Matter Labs cho rằng công nghệ ZK mở ra một số khả năng mà các mô hình không sử dụng ZK khó đạt được. Trong đó, đội ngũ nhắc đến Account Abstraction gốc trên zkSync Era, thiết kế giúp cải thiện trải nghiệm người dùng và hỗ trợ các mô hình giao dịch linh hoạt hơn.

Ngoài ra, nhờ đặc tính ngắn gọn của ZK proof, một số loại giao dịch nhất định, chẳng hạn cập nhật oracle, được Matter Labs tuyên bố có thể rẻ hơn đáng kể so với các nền tảng rollup khác. ZK Stack cũng hỗ trợ chế độ ZK rollup, nơi tài khoản kế thừa bảo mật từ Ethereum, đồng thời có thể mở rộng với tài khoản zkPorter cho các trường hợp sử dụng cần chi phí thấp hơn.

Lộ trình tiếp theo

Matter Labs cho biết trong các tuần tới, họ sẽ điều chỉnh codebase để việc kiểm tra, cấu hình và triển khai một instance của ZK Stack trở nên dễ dàng hơn. Mục tiêu dài hạn được nêu là hướng tới khả năng triển khai chỉ với một cú nhấp chuột.

Hiện đội ngũ đang hỗ trợ một số dự án thử nghiệm áp dụng ZK Stack nhằm thu thập phản hồi và cải thiện trải nghiệm nhà phát triển. Với bước đi này, Matter Labs kỳ vọng cộng đồng sẽ dần trở thành lực lượng đóng góp cốt lõi cho mạng lưới zkSync và các ZK Chain liên quan.