Mỹ áp thuế 25% lên hàng Brazil vì hệ thống thanh toán miễn phí Pix

Mỹ nhắm mục tiêu vào Pix trong đòn thuế quan chưa có tiền lệ với Brazil

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã chính thức áp mức thuế 25% lên một loạt hàng hóa nhập khẩu từ Brazil, viện dẫn Điều 301 của Đạo luật Thương mại 1974 — một công cụ pháp lý từng được dùng để đối phó với các hành vi thương mại bị coi là "không công bằng" từ phía đối tác.

Đáng chú ý, một trong những yếu tố trung tâm dẫn đến quyết định này không phải là thuế quan hay trợ cấp công nghiệp truyền thống, mà là Pix — hệ thống thanh toán tức thời do Ngân hàng Trung ương Brazil (Banco Central do Brasil) ra mắt năm 2020, hoạt động 24/7 và hoàn toàn miễn phí cho người dùng cá nhân.

Tại sao Pix bị Washington coi là vấn đề?

Theo USTR, cuộc điều tra kéo dài một năm kết luận rằng một số chính sách của Brazil — bao gồm cơ chế vận hành của Pix — tạo ra điều kiện "không hợp lý" và gây cản trở cho "thương mại của nông dân, người lao động, nhà sáng tạo và nhà xuất khẩu Mỹ".

Lập luận ngầm từ phía Mỹ là: bằng cách cung cấp hạ tầng thanh toán miễn phí do nhà nước bảo trợ, Brazil đã tạo ra lợi thế cạnh tranh bất đối xứng, gây thiệt hại cho các công ty fintech và xử lý thanh toán của Mỹ vốn đang muốn thâm nhập thị trường Brazil — một trong những thị trường thanh toán số lớn nhất thế giới.

Pix là gì và tại sao nó quan trọng?

Pix hiện là hệ thống thanh toán tức thời lớn nhất Brazil với hơn 160 triệu người dùng đăng ký. Hệ thống cho phép chuyển tiền và thanh toán trong vòng vài giây, không phân biệt ngân hàng hay giờ hành chính, và không thu phí giao dịch với cá nhân.

Sự phổ biến của Pix đã thu hẹp đáng kể không gian hoạt động của các ví điện tử và cổng thanh toán quốc tế tại Brazil. Đây là lý do nhiều chuyên gia nhận định rằng áp lực từ Washington một phần phản ánh lợi ích của các tập đoàn thanh toán Mỹ.

Phản ứng và hệ quả

Phía Brazil chưa công bố biện pháp đáp trả chính thức tại thời điểm bài viết được đăng tải. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng vụ việc này đặt ra câu hỏi mang tính hệ thống: liệu các quốc gia xây dựng hạ tầng tài chính công kỹ thuật số có đang đối mặt với rủi ro địa chính trị mới từ các đối tác thương mại lớn?

Trong bối cảnh ngày càng nhiều quốc gia — từ Ấn Độ với UPI, Liên minh châu Âu với các sáng kiến thanh toán mở, đến nhiều nước đang phát triển với hệ thống thanh toán di động — đang xây dựng hạ tầng thanh toán quốc gia tương tự, động thái của Mỹ với Brazil có thể tạo ra tiền lệ đáng lo ngại.

Cộng đồng crypto và fintech cũng đang theo dõi sát diễn biến này, bởi logic tương tự có thể được áp dụng để gây sức ép lên các hệ thống thanh toán phi tập trung hoặc CBDC của các quốc gia khác trong tương lai.