Mỹ cấp phép dầu cho Iran: Giá dầu lao dốc, lạm phát có hạ nhiệt?

Mỹ mở cửa cho dầu Iran lần đầu kể từ 2018

Bộ Tài chính Mỹ vừa ban hành giấy phép cho phép sản xuất, vận chuyển và bán dầu thô có nguồn gốc Iran trong vòng 60 ngày, có hiệu lực đến ngày 21/8. Đây là động thái mở cửa rộng nhất kể từ khi Washington tái áp đặt lệnh trừng phạt vào năm 2018, đồng thời chấm dứt giai đoạn căng thẳng kéo dài bốn tháng làm tê liệt tuyến hàng hải qua Eo biển Hormuz.

Phạm vi giấy phép lần này bao trùm toàn bộ dầu mỏ, hóa dầu và các sản phẩm dầu khí — rộng hơn đáng kể so với giấy phép hạn chế được cấp hồi tháng 3, vốn chỉ áp dụng cho các lô hàng đang trên biển.

Giá dầu phản ứng tức thì

Thị trường phản ứng ngay lập tức. Brent giảm hơn 3% xuống còn khoảng 77 USD/thùng, trong khi WTI lùi về gần 74 USD. Đà giảm này nối dài chuỗi điều chỉnh của giá dầu suốt một tháng qua khi các lo ngại địa chính trị dịu bớt.

Trước khi lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ có hiệu lực vào tháng 4, Iran xuất khẩu hơn 1,5 triệu thùng/ngày. Con số này giảm mạnh xuống còn khoảng 260.000 thùng vào tháng 5. Phần lớn lượng dầu này đến tay các nhà máy lọc dầu Trung Quốc, và việc dỡ phong tỏa sẽ giúp dòng chảy này được nối lại. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định quá trình phục hồi sẽ diễn ra từng bước, do cần thời gian để tái lập chuỗi vận chuyển, bảo hiểm và lòng tin từ phía người mua.

Van giảm áp cho kinh tế toàn cầu

Giá dầu rẻ hơn hoạt động tương tự như một đợt cắt giảm thuế gián tiếp đối với các nước nhập khẩu năng lượng. Eo biển Hormuz vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu toàn cầu, chủ yếu đến châu Á. Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc sẽ được hưởng lợi trực tiếp thông qua giảm chi phí nhiên liệu và áp lực lên ngân sách hộ gia đình.

Ngược lại, các nước xuất khẩu như các thành viên vùng Vịnh và Nga sẽ thu về ít hơn trên mỗi thùng dầu. OPEC+ nhiều khả năng sẽ xem xét cắt giảm sản lượng để bảo vệ mức giá.

Lạm phát và Fed: Mấu chốt của vấn đề

Kênh truyền dẫn quan trọng nhất là lạm phát. Theo dữ liệu được đề cập trong bài phân tích gốc, giá tiêu dùng Mỹ tăng 4,2% trong tháng 5 — mức cao nhất trong ba năm — trong đó riêng chỉ số năng lượng tăng 23,5%. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã giữ nguyên lãi suất ở mức 3,50–3,75% tại cuộc họp ngày 17/6, song các dự báo mới nhất của Fed nghiêng về khả năng tăng thêm trong năm nay thay vì cắt giảm.

Theo nhận định của nhiều nhà phân tích, giấy phép dầu Iran có thể là yếu tố then chốt giúp hạ nhiệt lạm phát, do năng lượng là động lực chính đẩy giá lên trong tháng 5. Thị trường hiện đang theo dõi sát sao xác suất cắt lãi suất và kỳ vọng lạm phát để tìm kiếm tín hiệu "bồ câu" từ Fed.

Tác động đến Bitcoin và tài sản rủi ro

Trong bối cảnh đó, $BTC giao dịch quanh mức 64.499 USD, sau khi ngắn ngủi vượt ngưỡng 65.000 USD nhờ một số tín hiệu tích cực từ phía chính sách. Tuy nhiên, BTC đã trượt từ mức 67.000 USD kể từ phiên họp Fed mang tông điệu thắt chặt.

Các nhà phân tích cho rằng crypto đang đứng ở ngã tư: giá dầu thấp hơn hỗ trợ khẩu vị rủi ro, nhưng kịch bản "lãi suất cao kéo dài" lại tạo ra lực cản. Trên thị trường chứng khoán, S&P 500 đã chạm mức trên 7.500 điểm và Dow Jones vượt 51.000 điểm trong tháng 6, song các cổ phiếu công nghệ nhạy cảm với lãi suất lại chịu áp lực.

Rủi ro cần theo dõi

Giấy phép này hết hạn vào ngày 21/8 và chỉ có giá trị nếu một thỏa thuận lâu dài được ký kết. Nếu đàm phán thất bại, phần bù rủi ro chiến tranh sẽ nhanh chóng quay trở lại. Các quyết định sản lượng của OPEC+ và dữ liệu xuất khẩu thực tế của Iran trong những tuần tới sẽ là thước đo quan trọng để đánh giá mức độ bền vững của đà giảm giá dầu.