Thị trường · ✦ AI tổng hợp
Mỹ chi gấp 23 lần Trung Quốc vào AI, tại sao vẫn lo ngại Kimi K3?
Dù Mỹ đầu tư vào AI tư nhân gấp 23 lần Trung Quốc (285,9 tỷ USD so với 12,4 tỷ USD năm 2025), mô hình Kimi K3 từ startup Moonshot AI vẫn khiến Washington xem xét lại các biện pháp hạn chế. Sự trỗi dậy của các mô hình AI Trung Quốc với chi phí thấp hơn đang thách thức ưu thế vốn đầu tư của phương Tây.
Mỹ dẫn đầu về vốn, nhưng Kimi K3 vẫn gây lo ngại
Theo Báo cáo Chỉ số AI 2026 của Stanford, đầu tư tư nhân vào AI tại Mỹ đạt 285,9 tỷ USD trong năm 2025, trong khi Trung Quốc chỉ ghi nhận 12,4 tỷ USD — chênh lệch 23 lần. Tuy nhiên, chính khoảng cách khổng lồ này lại đang bị đặt dấu hỏi bởi sự xuất hiện của Kimi K3, mô hình AI đến từ startup Trung Quốc Moonshot AI.
Kimi K3 là mô hình open-weight, nghĩa là bất kỳ ai cũng có thể tải về và chạy trên máy chủ của mình. Chỉ trong vài ngày sau khi ra mắt, mô hình này đã leo lên các bảng xếp hạng kiểm tra lập trình, kéo theo đà giảm của cổ phiếu chip tại Mỹ và làm sống lại các cuộc thảo luận về hạn chế AI Trung Quốc tại Washington.
Washington cân nhắc gì?
Theo Axios, Bộ Thương mại Mỹ năm ngoái từng xem xét đưa các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc vào Danh sách Thực thể (Entity List) — cùng danh sách đen thương mại từng nhắm vào Huawei năm 2019. Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) cũng cân nhắc phát cảnh báo công khai về AI Trung Quốc, trong khi Nhà Trắng thảo luận về việc quy trách nhiệm pháp lý cho các công ty Mỹ nếu mô hình AI Trung Quốc họ vận hành bị tấn công.
Các đề xuất này từng bị các quan chức ủng hộ đổi mới bác bỏ. Tuy nhiên, theo một nguồn tin thân cận, Bộ Thương mại hiện chưa triển khai lệnh cấm. David Sacks, cố vấn AI bên ngoài của Nhà Trắng, nhận định rằng các phòng thí nghiệm đóng lớn đang tận dụng lo ngại an ninh để loại bỏ đối thủ mã nguồn mở.
Con số 23 lần có thực sự phản ánh đúng thực tế?
Bản thân báo cáo Stanford thừa nhận con số này che giấu một phần chi tiêu của Trung Quốc. Các quỹ hướng dẫn do nhà nước điều hành ước tính đã bơm 184 tỷ USD vào các công ty AI Trung Quốc trong giai đoạn 2000–2023 — nguồn vốn không được tính vào số liệu đầu tư tư nhân.
Phía Mỹ cũng có điểm đáng lưu ý: phần lớn vốn tập trung vào một vài tập đoàn lớn, với 28 vòng gọi vốn trên 1 tỷ USD trong năm 2025, dẫn đầu là OpenAI với khoản huy động 40 tỷ USD.
Chi phí — vũ khí cạnh tranh thực sự
Lý do các công ty Mỹ vẫn dùng mô hình Trung Quốc bất chấp căng thẳng địa chính trị nằm ở giá thành. DeepSeek V4 Pro tính phí 0,87 USD cho mỗi triệu token đầu ra, trong khi Claude Fable 5 của Anthropic niêm yết tới 50 USD cho cùng lượng đó.
CEO Coinbase Brian Armstrong tiết lộ hồi tháng 6 rằng sàn giao dịch này đang chạy GLM 5.2 và Kimi K2.7 Code, giúp cắt giảm khoảng một nửa chi phí AI. Đây không phải lần đầu Washington cảm nhận áp lực từ AI Trung Quốc — sự trỗi dậy của DeepSeek đầu năm 2025 từng xóa sổ 589 tỷ USD giá trị vốn hóa của Nvidia chỉ trong một ngày.
Lệnh cấm có khả thi?
Ngay cả khi Washington quyết định hành động, hiệu quả thực tế còn là câu hỏi lớn. Các trọng số của Kimi K3 đã được đưa lên các kho lưu trữ công khai, và theo Tom's Hardware, việc thu hồi chúng gần như bất khả thi. Jack Dorsey cũng từng cảnh báo rằng hạn chế AI mã nguồn mở có thể đẩy chi phí lên cao, trong khi sự ra mắt của Qwen3.8-Max từ Alibaba cho thấy làn sóng đối thủ mới sẽ còn tiếp tục.
Theo nhà phân tích Bull Theory, khoảng cách 23 lần về vốn đang bị thổi phồng và gây hiểu lầm khi không tính đến đầu tư nhà nước Trung Quốc. Cuộc đua AI, như Kimi K3 và DeepSeek trước đó đã chứng minh, có thể được quyết định bởi năng lực kỹ thuật chứ không chỉ bằng quy mô vốn đầu tư.
/ Bài viết liên quan
Coinbase muốn trở thành sàn 'tất cả trong một' tại Canada nhưng cần khung pháp lý rõ ràng hơn
CEO mới của Coinbase Canada, Eric Richmond, cho rằng cần có quy định pháp lý vĩnh viễn thay vì các miễn trừ tạm thời để công ty có thể mở rộng sang phái sinh, tài sản token hóa và DeFi tại thị trường Canada. Coinbase đang nhắm đến mục tiêu trở thành sàn giao dịch toàn diện tại quốc gia này.
Căng thẳng Mỹ-Iran leo thang: Thị trường tài chính toàn cầu đối mặt rủi ro mới
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng sau vụ tấn công tên lửa tại Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn lưu thông dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Diễn biến địa chính trị này tạo ra áp lực lên sự ổn định của thị trường tài chính và tài sản số toàn cầu.
Iran tấn công tên lửa vào căn cứ Mỹ giữa lúc đàm phán ngừng bắn có tiến triển
Iran vừa phát động cuộc tấn công tên lửa nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ, diễn ra ngay trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao ngừng bắn khu vực đang có dấu hiệu khả quan. Sự kiện này được nhận định có thể làm gia tăng căng thẳng quân sự và tác động đến cách thị trường toàn cầu đánh giá rủi ro xung đột địa chính trị.
Haseeb Qureshi cảnh báo VC crypto có thể biến mất vào năm 2030
Haseeb Qureshi, quản lý điều hành tại Dragonfly, cảnh báo rằng quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) trong lĩnh vực crypto có thể mất đi vị thế thống trị khi các nền tảng lớn ngày càng thu hút nhiều người dùng và thanh khoản hơn. Dữ liệu từ Cryptorank cho thấy số lượng nhà đầu tư tích cực trong ngành đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2020.