Nghiên cứu: Trader rút 8,2 triệu USD từ cược Bitcoin 5 phút trên Polymarket

Hợp đồng Bitcoin 5 phút — cỗ máy chuyển dịch tài sản

Một nghiên cứu học thuật mới công bố với tiêu đề "Settlement Manipulation in Prediction Markets" của các tác giả David Dai, Ruizhe Jia và Shihao Yu đến từ Đại học Stanford và Singapore Management University đã phân tích chi tiết sản phẩm cược giá Bitcoin 5 phút trên nền tảng dự báo phi tập trung Polymarket.

Hợp đồng này được ra mắt ngày 12/2/2026. Theo cơ chế, mỗi hợp đồng nhị phân sẽ thanh toán 1 USD nếu giá $BTC đóng cửa cao hơn mức mở cửa trong khung 5 phút, và 0 USD nếu ngược lại. Các hợp đồng mới liên tục mở 24/7. Chỉ trong vài tháng, thị trường cược lên/xuống 5 phút và 15 phút trên Polymarket đã giao dịch hơn 4 tỷ USD, gấp ba lần khối lượng giao dịch hàng ngày của toàn nền tảng.

Lỗ hổng từ cơ chế thanh toán qua oracle

Điểm yếu cốt lõi nằm ở việc hợp đồng thanh toán dựa trên oracle Chainlink — cơ chế lấy giá trung bình $BTC từ nhiều sàn giao dịch lớn. Về lý thuyết, việc thao túng giá trung bình từ nhiều sàn cùng lúc tưởng chừng rất khó. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra điều đó không hoàn toàn đúng.

Binance, sàn giao dịch crypto lớn nhất thế giới, có tương quan gần như 1:1 với oracle và chỉ cách mức tham chiếu khoảng 2,5 basis points. Trong khoảng 85% các chu kỳ, giá trên Binance kết thúc cùng phía với kết quả thanh toán hợp đồng. Điều này có nghĩa: chỉ cần đẩy giá trên Binance vài basis points qua ngưỡng strike trong những giây cuối là đủ để lật kết quả hợp đồng.

Bằng chứng thao túng trong dữ liệu

Các tác giả tìm thấy dấu hiệu rõ ràng trong dữ liệu lệnh của Binance:

• Sau khi hợp đồng 5 phút ra mắt, net order flow trong 10 giây cuối mỗi chu kỳ tăng khoảng 50% so với trước đó.
• Ở 6% chu kỳ mà thị trường đánh giá là gần cân bằng (near-even), mức tăng đột biến lên gấp 3,9 lần bình thường.
• Sau cú đẩy, giá đảo chiều ngay trong 10 giây — dấu hiệu điển hình của thao túng, vì thông tin thật sẽ duy trì trong giá, còn cú đẩy nhân tạo thì không.
• 56% cú đẩy xảy ra ban đêm và 44% vào cuối tuần — thời điểm thanh khoản thấp, chi phí tác động giá nhỏ nhất.

Ai thắng, ai thua?

Nhờ blockchain công khai, nhóm nghiên cứu truy vết từng ví giao dịch. Trong số 243.000 trader tham gia hợp đồng, chỉ 821 ví phù hợp với hành vi thao túng — tức khoảng 1 trong 300 người. Nhóm này thu về 8,2 triệu USD trong các chu kỳ bị đẩy giá và hòa vốn ở phần còn lại. Đáng chú ý, 93% tổn thất đến từ nhà đầu tư bán lẻ.

Nghiên cứu cũng loại trừ giả thuyết hedging vô hại: hợp đồng nhị phân ở trạng thái gần chắc chắn không cần phòng hộ rủi ro, nhưng đây lại chính là các chu kỳ bị thao túng nhiều nhất. Hơn nữa, các lệnh xuất hiện dồn dập trong 50 giây cuối, không phải được xây dựng dần trong cả cửa sổ 5 phút.

Khung thời gian dài hơn là giải pháp

Nghiên cứu chỉ ra rằng hợp đồng 15 phút không có dấu hiệu thao túng tương tự, vì cửa sổ rộng hơn tích lũy đủ giao dịch thông thường để làm loãng tác động của cú đẩy cuối.

Vụ việc còn có ý nghĩa vượt ra ngoài thị trường crypto: cả Nasdaq và Cboe đã nộp hồ sơ lên SEC để niêm yết các hợp đồng nhị phân tương tự trên chỉ số chứng khoán, và theo nhóm tác giả, các thị trường đó sẽ mang theo rủi ro thao túng tương đương nếu thiếu thiết kế phù hợp.