Token hóa có thể tạo ra cuộc cách mạng cấu trúc thị trường kiểu ETF

Tokenization và phép so sánh với ETF

Trong một bài bình luận đăng trên CoinDesk, tác giả Lie cho rằng làn sóng tokenization hiện nay đang gợi nhớ đến giai đoạn đầu của thị trường ETF. Khi mới xuất hiện, ETF cũng từng bị xem là một sản phẩm tài chính ngách, chủ yếu phục vụ một nhóm nhà đầu tư và tổ chức có nhu cầu tiếp cận thị trường theo cách linh hoạt hơn. Tuy nhiên, theo thời gian, ETF đã phát triển thành một cấu trúc thị trường quy mô lớn, với tổng tài sản quản lý toàn cầu vượt mốc hàng chục nghìn tỷ USD.

Theo lập luận của bài viết, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm, mà ở cách một công nghệ hoặc cấu trúc mới có thể thay đổi phương thức phát hành, giao dịch, lưu ký và phân phối tài sản tài chính. Với ETF, sự đổi mới nằm ở khả năng đóng gói nhiều loại tài sản vào một công cụ giao dịch minh bạch, có thanh khoản và dễ tiếp cận. Với tokenization, kỳ vọng tương tự đang được đặt vào việc đưa tài sản truyền thống lên hạ tầng blockchain.

Vì sao tokenization được xem là thay đổi về cấu trúc thị trường?

Tokenization là quá trình đại diện hóa tài sản dưới dạng token trên blockchain. Các tài sản được nhắc đến trong xu hướng này có thể bao gồm trái phiếu, quỹ thị trường tiền tệ, cổ phần quỹ, bất động sản, tín dụng tư nhân hoặc các công cụ tài chính khác. Về lý thuyết, token hóa có thể giúp quy trình chuyển nhượng, đối soát và thanh toán diễn ra nhanh hơn so với hệ thống truyền thống.

Bài viết cho rằng điều quan trọng nằm ở khả năng hình thành một lớp hạ tầng mới cho thị trường vốn. Nếu ETF từng giúp mở rộng khả năng tiếp cận danh mục đầu tư đa dạng thông qua sàn giao dịch, tokenization có thể mở ra mô hình trong đó tài sản được phát hành, quản lý và giao dịch trực tiếp trên các mạng blockchain hoặc hệ thống tương thích với blockchain.

Một số lợi ích thường được nhắc đến gồm thanh toán gần như tức thời, giảm số lớp trung gian, cải thiện tính minh bạch của dữ liệu sở hữu và khả năng lập trình hóa tài sản. Dù vậy, những lợi ích này chỉ có thể phát huy ở quy mô lớn nếu đi kèm tiêu chuẩn pháp lý rõ ràng, cơ chế lưu ký đáng tin cậy và khả năng kết nối với hệ thống tài chính hiện hữu.

Bài học từ quá trình phát triển của ETF

Theo góc nhìn của tác giả, ETF không trở thành thị trường nghìn tỷ USD chỉ nhờ ý tưởng sản phẩm. Sự tăng trưởng của ETF đến từ quá trình nhiều năm xây dựng niềm tin, cải thiện thanh khoản, mở rộng nhà tạo lập thị trường, hoàn thiện quy định và tích hợp vào hệ thống phân phối của các tổ chức tài chính.

Điều này cũng có thể là bài học đối với tokenization. Các dự án token hóa tài sản thực, thường được gọi là RWA, hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu. Nhiều thử nghiệm đã xuất hiện trong lĩnh vực trái phiếu chính phủ token hóa, quỹ tiền tệ token hóa và các sản phẩm tín dụng on-chain. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn phân mảnh giữa nhiều blockchain, tiêu chuẩn kỹ thuật và khuôn khổ pháp lý khác nhau.

Rào cản trước khi tokenization đạt quy mô lớn

Dù triển vọng được đánh giá tích cực trong bài viết, tokenization vẫn đối mặt nhiều thách thức. Vấn đề đầu tiên là pháp lý: quyền sở hữu token có tương đương quyền sở hữu tài sản cơ sở hay không, và nhà đầu tư được bảo vệ thế nào khi xảy ra tranh chấp. Bên cạnh đó là câu hỏi về tuân thủ KYC/AML, giới hạn nhà đầu tư, lưu ký tài sản và trách nhiệm của bên phát hành.

Thanh khoản cũng là yếu tố then chốt. Một tài sản được token hóa không tự động trở nên thanh khoản nếu thiếu người mua, người bán, nhà tạo lập thị trường và cơ chế định giá đáng tin cậy. Ngoài ra, khả năng tương tác giữa hạ tầng blockchain và hệ thống tài chính truyền thống vẫn cần được cải thiện để thu hút dòng vốn tổ chức.

Triển vọng dài hạn

Nhìn tổng thể, bài bình luận của CoinDesk đặt tokenization trong bối cảnh rộng hơn của đổi mới cấu trúc thị trường. Thay vì chỉ xem đây là một ứng dụng blockchain riêng lẻ, tác giả cho rằng token hóa có thể đóng vai trò tương tự ETF trong quá khứ: ban đầu gây tranh luận, sau đó dần trở thành một phần quan trọng của hạ tầng tài chính nếu vượt qua được các rào cản về quy mô, quy định và niềm tin thị trường.

Dù còn nhiều yếu tố chưa chắc chắn, tokenization đang trở thành một trong những chủ đề được các tổ chức tài chính, dự án blockchain và nhà quản lý quan tâm. Câu hỏi chính không chỉ là tài sản nào sẽ được token hóa, mà là liệu hạ tầng này có thể tạo ra một chuẩn thị trường mới giống cách ETF từng làm với ngành quản lý tài sản hay không.