Trung Quốc đề xuất coi việc dùng crypto mixer là bằng chứng rửa tiền

Trung Quốc muốn định hình lại khung pháp lý về rửa tiền crypto

Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trung Quốc vừa đăng tải một loạt khuyến nghị trên tờ Procuratorial Daily (Kiểm sát Nhật báo), nhằm cải tổ cách điều tra và truy tố các vụ rửa tiền liên quan đến tiền mã hóa. Bài viết do hai kiểm sát viên tại quận Yuhu, tỉnh Hồ Nam cùng một phó giáo sư luật tại Đại học Tương Đàm đồng soạn thảo.

Các tác giả lập luận rằng đặc điểm phi tập trung, ẩn danh và xuyên biên giới của tài sản số đã vượt xa khả năng ứng phó của hệ thống pháp luật hiện hành, tạo ra ba nhóm vấn đề cốt lõi: định nghĩa tội danh, thu thập chứng cứ và thu hồi tài sản.

Khoảng trống giữa các điều luật

Một trong những mâu thuẫn được chỉ ra là sự chênh lệch giữa Luật Chống Rửa Tiền — vốn đã mở rộng danh sách tội danh nguồn — và Điều 191 Bộ luật Hình sự, hiện vẫn giới hạn tội rửa tiền chỉ trong bảy nhóm tội danh. Thực tế, hầu hết vụ án crypto đang bị xử lý theo Điều 312 về che giấu tài sản phạm tội, một điều khoản mang tính bao quát nhưng chưa đủ đặc thù.

Để khắc phục, nhóm tác giả kêu gọi áp dụng rộng hơn điều luật rửa tiền và đưa ra nguyên tắc "một vụ án, hai hướng kiểm tra" — yêu cầu điều tra viên chủ động tìm kiếm dấu hiệu rửa tiền trong mọi vụ án hình sự lớn.

Ba đề xuất nổi bật về chứng cứ và suy đoán tội danh

Thứ nhất, đề xuất tự xác thực blockchain: dữ liệu on-chain từ các block explorer công khai sẽ được coi là đáng tin cậy nếu giá trị hash khớp nhau.

Thứ hai, chuyển dịch nghĩa vụ chứng minh: một khi công tố viên nộp báo cáo phân tích chuỗi giao dịch, bên bào chữa phải có trách nhiệm bác bỏ nó.

Thứ ba, tòa án có thể suy đoán ý định rửa tiền chỉ dựa trên hành vi. Theo tiêu chuẩn này, các hành vi như sử dụng crypto mixer hay privacy coin, bán khối lượng lớn tài sản ở mức giá ngoài thị trường, hoặc thực hiện giao dịch giá trị cao qua ví ẩn danh không rõ nguồn gốc — đều có thể được dùng để xác lập ý định phạm tội, trừ khi bị cáo đưa ra giải thích hợp lý.

Thu hồi tài sản và hợp tác quốc tế

Một thách thức thực tế khác là việc Trung Quốc cấm giao dịch crypto, khiến tài sản kỹ thuật số bị tịch thu không có kênh pháp lý để thanh lý. Nhóm tác giả đề xuất xây dựng nền tảng quốc gia để lưu trữ, định giá và xử lý tài sản tịch thu thông qua các kênh hợp lệ, kèm theo ủy ban chuyên gia định giá dựa trên dữ liệu on-chain và giá sàn quốc tế.

Về hợp tác quốc tế, đề xuất nhắc đến việc ký kết các hiệp định song phương và đa phương, cùng xây dựng "chuỗi hợp tác tư pháp" dựa trên blockchain để truy vết và phong tỏa dòng tiền chuyển ra nước ngoài.

Tín hiệu chính sách trong bối cảnh rửa tiền leo thang

Các khuyến nghị này chưa có hiệu lực pháp lý, nhưng phản ánh rõ xu hướng chính sách đang định hình tại Trung Quốc. Theo dữ liệu từ Chainalysis, các mạng lưới rửa tiền sử dụng tiếng Trung đã xử lý 16,15 tỷ USD trong năm 2025, chiếm khoảng 20% tổng lượng toàn cầu. Năm 2024, các công tố viên Trung Quốc đã khởi tố hơn 3.000 người trong các vụ án rửa tiền liên quan đến crypto — con số cho thấy quy mô của thách thức mà nước này đang đối mặt.